شروط صحیح در عقدمنبع www.lawgostar.com
ساعت ۳:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/٢٩  کلمات کلیدی:

 

در این نوشته شما با : شروط صحیح در عقد ، شرط صفت ، شرط نتیجه ، شرط فعل و ضمانت اجرای آنها آشنا می شودی .

شرط وقتی صحیح است که در زمره شروط باطل یا باطل و مبطل قرار نگیرد .

به گفته قانونگذار : (( شرط بر سه قسم است : ۱- شرط صفت ؛ ۲- شرط نتیجه ؛ ۳- شرط فعل …. )) (ماده۲۳۴ ق . م . ) . شروط صحیح بر مبنای این تقسیم بندی که به اعتبار ماهیت شرط صورت گرفته است ، به ترتیب زیر مورد بحث قرار می گیرند .

شرط صفت

قانونگذار ، شرط مربوط به کمیت یا کیفیت مورد معامله را شرط صفت نامیده است ( ماده ۲۳۴ ق . م . ) .

وصف مورد معامله گاه به عنوان شرط و گاه برای تعیین مورد معامله و گاه برای هر دو مقصود به کار می رود ؛ ولی ذکر مقدار به طور معمول برای تعیین مورد معامله و میزان تعهد هریک از دو طرف و گاه به عنوان شرط صفت است .

ضمانت اجرا و ماهیت

وضع شرط صفت در عین معین و عین کلی و همچنین ضمانت اجرای آن دو متفاوت است .

شرط صفت در عین معین با تحقق عقد ، خود به خود وفا ( اجرا ) می شود یا معطل می ماند . در صورت اخیر و احراز تخلف از شرط صفت ، مشروطه له حق فسخ دارد . ماده ۲۳۵ ق . م . در این باره می گوید : (( هرگاه شرطی که در ضمن عقد شده است شرط صفت باشد و معلوم شود آن صفت موجود نیست ، کسی که شرط به نفع او شده باشد خیار فسخ خواهد دا)) .

بر همین مبنا ماده ۳۵۵ ق . م . مقرر می دارد : (( اگر ملکی به شرط داشتن مساحت معین فروخته شده باشد ، و بعد معلوم شود که کمتراز آن مقدار است ، مشتری حق فسخ معامله را خواهد داشت و اگر معلوم شود که بیشتر است بایع می تواند آن را فسخ کند …. ) .

بایع : به معنی فروشنده است .

امکان اسقاط شرط صفت

شزط صفت در عین معین قابل اسقاط نیست زیرا شرط با عقد محقق می شود و قابل اسقاط نیست . ولی هرگاه وصف مورد نظر در عین معین نباشد و از شرط صفت تخلف شود برای مشروطه له حق فسخ ایجاد می شود . حق فسخ قابل اسقاط است و مشروطه له می تواند آن را با لفظ فعل اسقاط کند .

 

شرط نتیجه

به گفته قانونگذار : ( شرط نتیجه آن است که تحقق امری در خارج شرط شود ) ( ماده ۲۳۴ ق . م. ) . این عبارت شط نتیجه را چنان که باید معرفی نمی کند و به اجمال به تحقق شرط نتیجه در عالم خارج اشاره دارد ، ولی از ترکیب آن با مواد ۲۳۶ و ۲۴۴ می توان گفت : شرط نتیجه آن است که (( تحقق نتیجه و اثر یک عمل حقوقی ( عقد یا ایقاع ) ضمن عقدی در عالم خارج شرط شود بدون اینکه برای تشکیل آن عمل حقوقی انشای جدیدی به کار رود )) .

برای اینکه شرط نتیجه محقق شود شرایط زیر لازم است :

۱- چنان که از نام شرط بر می آید ، باید نتیجه یک عمل حقوقی ضمن عقدی در عالم خارج شرط شود . وقوع اعمال مادی و وقایع حقوقی را که به عمل مادی نیاز دارند نمی توان به صورت شرط نتیجه قرار داد .

۲- فقط نتیجه ای که حصول آن به سبب خاصی نیاز ندارد با شرط نتیجه حاصل می شود . برای مثال هرگاه وکالت زوجه در طلاق ضمن عقد نکاح شرط شود ؛ با تشکیل عقد نکاح زوجه خود به خود وکیل زوج می شود و می تواند از اذن و اختیار ناشی از وکالت بهره مند شود ، ولی هرگاه حصول نتیجه ای به حکم قانون موقوف به سبب خاصی باشد ، آن نتیجه با شرط ضمن عقد لازم حاصل نمی شود و برای تحقق باید سبب خاص آن نتیجه محقق شود .

۳- مفاد شرط ناظر به تحقق نتیجه یک عمل حقوقی به محض تشکیل عقد باشد نه ایجاد تعهد برای انجام دادن سبب آن نتیجه در آینده ( شرط فعل ) .

۴- عقد پایه ، که نتیجه یک عمل حقوقی ضمن آن به صورت شرط نتیجه قرار داده می شود ، عقد صحیحی باشد . وگرنه هرگاه عقد باطل باشد ، شرط ضمن آن نیز باطل است و نتیجه مورد نظر ایجاد نمی شود .

ضمانت اجرا

ماده ۲۳۶ ق . م . : (( شرط نتیجه در صورتی که حصول آن نتیجه موقوف به سبب خاصی نباشد ، آن نتیجه به نفس اشتراط حاصل می شود )) . بنابراین شرط نتیجه قابل اسقاط نیست .

با وجود این هرگاه مانعی در سر راه نتیجه شرط شده باشد یا شرط نتیجه به دلیل مخالفت با شرع باطل باشد ، حق فسخی که برای مشروطه له ناآگاه به بطلان شرط پدید می آید قابل اسقاط است و مشروطه له می تواند با هر لفظ یا فعلی که بر اسقاط دلالت دارد آن را ساقط نماید .

 

شرط فعل

(( ….شرط فعل آن است که اقدام یا عدم اقدام به فعلی بر یکی از متعاملین یا بر شخص خارجی شرط شود )) ( ماده ۲۳۴ ق . م. ) .

به موجب ماده ۲۳۷ ق . م . : (( هرگاه شرط در ضمن عقد شرط فعل باشد اثباتا یا نفیا ، کسی که ملتزم به انجام شرط شده است باید آن را به جا بیاورد و در صورت تخلف ، طرف معامله می تواند به حاکم رجوع نموده تقاضای اجبار به وفای شرط را بنماید )) .

ماده ۲۳۸ ق . م . : (( هرگاه فعلی در ضمن عقد شرط شود و اجبار ملتزم به انجام آن غیر مقدور ولی انجام آن به وسیله شخص دیگری مقدور باشد حاکم می تواند به خرج ملتزم موجبات انجام آن فعل را فراهم کند )) .

————————

منبع : قاسم زاده مرتضی ، حقوق مدنی مختصر قراردادها و تعهدات

http://www.lawgostar.com/main/1390/11/16/2011/


 
بررسی کیفیت اعتبار قصد و رضا در صحت و نفوذ شروط ضمن عقد-نویسنده:صغیری، اسماعیل-
ساعت ٧:٠٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۱/۱۱  کلمات کلیدی: